Board of Airline Representatives In the Netherlands

<< Back to publications index

Bestuurswissel betekent geen einde problemen KLM


Het Financieele Dagblad by Y. de Jong 17 Oct.14

De problemen bij luchtvaartmaatschappij KLM Air France-KLM zijn allerminst voorbij met het wegsturen van president-directeur Camiel Eurlings. Hoewel zijn opvolger Pieter Elbers alom gerespecteerd wordt in de sector, staat hij voor de moeilijke taak om een bedrijf overeind te houden dat aan alle kanten wordt bedreigd door de concurrentie. De vijf grootste opgaven voor Elbers.

1. Sector onder druk

Het gaat niet goed met de Nederlandse luchtvaart, omdat de positie van KLM en Schiphol onder druk staat van buitenlandse luchtvaartmaatschappijen en prijsvechters. Overheden in Turkije en het Midden-Oosten pompen miljarden in de uitbreiding van luchthavens.

De Nederlandse luchtvaartsector moet daar een antwoord op zien te vinden, teneinde het routenetwerk van Schiphol te behouden. Deze routes, gevlogen door ‘home-carrier’ KLM, zijn onontbeerlijk voor de aantrekkelijkheid van Nederland als vestigingsplaats. Dit is een papieren tijger gebleken, Schiphol ontbrak bijvoorbeeld bij een klein initiatief om de luchthaven van Bonaire uit te bouwen. De Nederlandse luchtvaartsector kwam weliswaar in august bijeen in Brazilië om spijkers met koppen te slaan en nieuwe groeimarkten aan te boren, de samenwerking lijkt sindsdien niet van de grond te komen.

Schiphol kan verder in zee gaan met andere concurrenten van KLM, die óók de intercontinentale verbindingen kunnen leveren. Aan Elbers de uitdaging in proces aan tafel te blijven, zijn voorganger Eurlings wist niet te bewerkstellingen dat EasyJet onvermijdelijk met een basis naar Schiphol komt.

2. Consolidatie

KLM gold lange tijd als pionier in de luchtvaart. De Nederlandse luchtvaartmaatschappij heeft het transfervervoer uitgevonden, waarmee Schiphol groter heeft kunnen groeien dan de kleine thuismarkt rechtvaardigt. Andere luchtvaartmaatschappijen zoals Emirates hebben dit model met succes gekopieerd, waardoor KLM en Schiphol onder druk staan. Ook liep KLM voorop in de alliantievorming. De joint venture met de Amerikaanse maatschappij North-West was de voorloper van de verdere consolidatie in de luchtvaart. Elbers zal KLM naar een volgende stap of nieuwe stap in de 95-jarige geschiedenis moeten leiden. ‘If you can beat them, join them’, zei oud-topman Peter Hartman over de samenwerking met het Arabische Etihad. Elbers heeft een goede relatie met bestuursvoorzitter James Hogan van Etihad. Mogelijk dat dit een initiatief oplevert dat KLM helpt te overleven. De consolidatie zet zich in de komende jaren voort, dus het is zaak om zelf aan de bal te blijven, in plaats van opgegeten te worden door een andere partij. Ook het overnamepad kan daartoe behoren, bijvoorbeeld de overname van WizzAir, dat in Oost-Europa actief is.

3. Prijsvechters

KLM wordt aan de onderkant van de markt opgevreten door prijsvechters zoals EasyJet en Ryanair en aan de bovenkant door ‘reguliere’ luchtvaartmaatschappijen zoals Turkish Airlines en Emirates. Dit spel zal de komende tijd alleen maar harder worden gespeeld, omdat de markt wordt overspoeld door nieuwe vliegtuigen. KLM verdient nu nog geld op langeafstandsroutes, de verwachting is dat de rendementen ook daar verder onder druk zullen komen te staan. De voor KLM belangrijke trans-Atlantische route staat concurrentie van Norwegian Air te wachten. Om die druk het hoofd te bieden, heeft Elbers eigenlijk een sterke commerciële man of vrouw naast zich nodig. In dit speelveld zal de komende jaren veel veranderen. Ryanair wil in de toekomst wel samenwerken met KLM. Dan kan de prijsvechter reizigers uit heel Europa aanvoeren, die kunnen overstappen op de langeafstandsvluchten. Daardoor kan KLM zich verzekeren van meer passagiers.

4. Samenwerking met Air France

Het is de vraag is of Elbers zelf een opvolger krijgt in de directie van KLM. Bestuursvoorzitter Alexandre de Juniac van moederbedrijf Air-France KLM kan het vertrek van Eurlings aanwenden om de managementlaag in Nederland verder te verkleinen. Dit past in zijn streven naar centralisatie.


CEO van Air France-KLM Alexandre de Juniac
Omdat Elbers te boek staat als iemand die de KLM-belangen verdedigt, kan De Juniac Eurlings’ vertrek ook aangrijpen om een Franse ‘waakhond’ als tegenspeler van Elbers aan te stellen. Die kan in de gaten houden of de Franse belangen wel goed worden behartigd. Verdere samenwerking met de Arabische partner Etihad is een potentiële splijtzwam: KLM wil die verder voeren dan Air France. Ook de ontwikkeling van Transavia houdt de partijen verdeeld. Als de broodnodige versteviging van deze prijsvechter-dochter niet lukt, zullen Air France en KLM verder uit elkaar drijven.

Door de stakingen in Frankrijk moet er meer bezuinigd worden bij Air France-KLM. KLM nam al de helft van de vorige bezuinigingsslag voor zijn rekening, ook al is Nederlandse onderdeel kleiner dan de Franse. Zeker na de Franse pilotenstaking, waarmee € 500 mln door de Seine is gestroomd, zal er verder moeten worden bezuinigd. De vraag is hoe Elbers dit gaat aanpakken, Nederlandse vakbonden zien geen ruimte meer. De onderhandelingen starten binnenkort. Alle vakbonden vechten voor behoud van hun huidige arbeidsvoorwaarden, hoewel zij ook zien dat de prijsvechters oprukken. Vorig jaar lag er een plan om de Europese vluchten voortaan door Cityhopper uit te laten voeren, dat een goedkopere cao kent. Mogelijk dat dit weer voorstel van stal wordt gehaald, al is dat garantie voor veel arbeidsonrust.

5. Politiek klimaat

De luchtvaart is onderhevig aan een mondiale politieke crises. Een conflict in de Gazastrook, oorlog in Irak: politieke en militaire spanningen hebben meteen effect op de bedrijfsvoering. Dat maakt de luchtvaartbranche kwetsbaar. Als het niet de stijgende olieprijzen zijn, dan kunnen vulkanen de bedrijfsvoering ondermijden. De dreigende sluiting van het luchtruim boven Siberië als gevolg van politieke conflict tussen Rusland en Europa over de Krim, leidde ertoe dat Elbers deze zomer alternatieve routes moest instellen om passagiers in een noodgeval naar Azië te krijgen.

Het omvliegen vanwege conflictgebieden jaagt de kosten per vlucht meteen omhoog, terwijl de winstmarge op een gemiddelde langeafstandsvlucht hooguit een paar procent bedraagt. Een andere bedreiging die KLM moeilijk kan beïnvloeden, is de verdere verspreiding van het Ebola-virus. Mogelijk zullen daardoor bestemmingen worden geschrapt. Dit leidt onmiddellijk tot verliezen.

No-nonsense bestuurder

Pieter Elbers
De nuchtere Pieter Elbers (44) geldt als no-nonsense bestuurder, die recht op zijn doel afgaat. De huidige president-directeur begon in 1992 bij KLM als managementtrainee bij de bagageafhandeling, later zat hij voor de luchtvaartmaatschappij in Japan, Griekenland en Italië. Elbers' ster rees binnen KLM omdat hij de protegé was van Peter Hartman, die tot vorig jaar president-directeur was. Beiden worden gedreven door de inhoud van hun werk.

De voormalige marineman heeft zijn leven in dienst gesteld van KLM, waar zijn werkdagen om 7 uur beginnen. Een carrière bij een andere luchtvaartmaatschappij overweegt hij niet eens, hoewel zijn reputatie ook tot luchtvaartmaatschappijen in het Midden-Oosten is doorgedrongen. Elbers blijft KLM echter trouw.

Door zijn staat van dienst binnen de luchtvaartmaatschappij is Elbers geliefd bij het KLM-personeel. Dit sluit niet uit dat er in de toekomst een stevig robbertje gevochten gaat worden met de vakbonden, omdat hij wordt gezien als een daadkrachtige persoonlijkheid.

Het privéleven van de nieuwe president-directeur van KLM zal minder aandacht trekken dan dat van zijn voorganger Eurlings. Elbers is getrouwd en heeft drie kinderen.


Bron: FD

3 REACTIES

De link met Etihat uitbouwen lijkt de beste kansen voor de toekomst te bieden.
08:39 Dhr. Mollinger

Weer een goede analyse van Yteke de Jong, met zeer veel (inside) informatie. Wel 2 puntjes die wat correctie nodig hebben: 1. Met welke formele middelen zou Elbers/KLM een basis van EasyJet en/of Ryanair (hebben) moeten tegenhouden? Het is een (EU) open luchtvaart markt, waar KLM altijd dankbaar gebruik van heeft gemaakt. En niemand heeft zin in herhaling van het kleuterspel tussen Hartman en Nijhuis... 2. KLM heeft het internationale transferconcept in de luchtvaart niet uitgevonden, maar goed gekopieerd van het reeds succesvolle transferconcept in de (domestic) USA; hetzelfde is afgelopen 10 jaar gebeurd door Midden Oosten carriers als Emirates en nu door Turkish Airlines, alleen met een paar maatjes grotere vliegtuigen. Je kunt zelf stellen dat Nederland in jaren 90 zelfde "basisvoorzieningen" beschikbaar stelde via staatsbedrijf Schiphol en luchtvaartrechten dan waar nu over geklaagd wordt bij de concurrentie
08:45 Dhr. van Zuijlen

Meer dan ooit is het noodzakelijk KLM te besturen als een 'onderneming' en niet meer als 'organisatie'. Daadkracht en inhoudelijke kennis zijn daarbij onontbeerlijk. Vol gas vooruit!
08:47 Dhr. de Haan


bron/source: fd.nl/ondernemen/898664/bestuurswissel-betekent-geen-einde-problemen-klm?